การดูแลและรักษาม้า
การทำความสะอาดม้านี้ต้องทำเป็นประจำทุกวัน เช่นเดียวกับคนที่ต้องทำความสะอาดตัวเอง การทำความสะอาดม้า อาจแบ่งได้ดังนี้ ๑.การกราดม้า มีประโยชน์ทำให้ร่างกายม้าสะอาด ป้องกันโรคผิวหนัง และทำให้หนังมีความสมบูรณ์ การกราดนั้นต้องใช้กราดเหล็ก กราดตามคอ ตามตัว เพื่อให้ขี้รังแคออกให้หมด การใช้กราดต้องคอยระมัดระวังอย่าให้ผิว หนังม้าถลอกเพราะฟันของกราดเป็นเหล็ก ม้าเป็นสัตว์ที่มีผิวหนังบาง ดังนั้น ส่วนที่คอและท้องของม้าไม่ควรกราดด้วยกราดเหล็ก ๒.การแปรง จับแปรงด้วยมือขวา และถือกราดเหล็กด้วยมือซ้าย เอาแปรงถูย้อน ขนไปมาจนรังแคติดที่แปรง แล้วนำแปรงมาถูกับกราด (การแปรงนี้กระทำภายหลังจากกราดแล้ว) ทำเช่นนี้ไปจนทั่วตัวม้า การยืนทำ ความสะอาด ผู้ที่ทำความสะอาด ควรยืนเหนือลมหันหน้าม้าไปทางทิศทวนลม (ถ้าทำได้) |
๓.การเช็ดตัวม้า ภายหลังจากการกราด และแปรงขนทั่วตัวม้าเรียบร้อยแล้ว ก็ทำความสะอาดเช็ดตัวม้าด้วย
ผ้าสะอาดที่บริเวณตา จมูก ปาด หู ตามใบหน้าและทั่วๆไป อีกครั้งหนึ่ง
๔.การนวดม้า เป็นการนวดตามกล้ามเนื้อและตามข้อต่างๆที่เคลื่อนที่ไปมา โดยการนวดด้วยน้ำมัน ใช้สันมือถูนวดแรงๆ
(ระวังอย่าใช้น้ำมันที่ร้อนเกินไป ถูนวดบริเวณผิวหนังที่บาง) การนวดนี้ควรนวดให้ทั่ว
๕.การอาบน้ำม้า การ อาบน้ำม้านี้ถ้าทำได้ควรอาบน้ำม้าสัปดาห์ละ ๒ ครั้ง เพื่อจะได้ทำความสะอาดม้า ล้างฝุ่นและโคลนที่ติดตามตัว ที่กราดด้วยแปรงไม่ออก ในการอาบน้ำม้านี้ มีข้อควรระวัง ดังนี้
๕.๑ ถ้าลงอาบน้ำในบ่อ สระ แม่น้ำ ลำคลอง ควรจะหาที่ให้ม้าลงอาบน้ำได้สะดวกเป็นที่ๆตลิ่งไม่ชัน
๕.๒ ที่อาบน้ำม้าไม่ควรไกลจากโรงม้ามากเกินไป เพราะการเดินไปมาอาจทำให้ม้าร้อนมากและเป็นหวัดได้
๕.๓ ในเวลาแดดร้อนจัดไม่ควรอาบน้ำม้า
๕.๔ ม้าเป็นหวัด เป็นไข้ ไม่ควรอาบน้ำ
๕.๕ เมื่ออาบน้ำแล้วควรเช็ดตัวให้แห้ง ระวังอย่าให้ถูกลมจัดเกินไป
๖.การตัดขนม้า มีประโยชน์สำหรับ กราดและแปรงได้สะดวกขึ้น และดูสวยงาม การตัดขนนี้โดยทั่วไปมักตัดกันเมื่อขนยาว แต่ทางที่ดีแล้ว การตัดขนม้านั้นควรตัดในฤดูหนาว เพราะว่าในฤดูหนาวเมื่อม้าออกกำลังแล้ว เหงื่อม้าจะไม่ซึมออกมาข้างนอก เป็นรังแคง่าย ทำให้การทำความสะอาดม้าเป็นไปด้วยความลำบากเพราะขนม้ายาว การตัดขนนี้ต้องตัดทั่วตัวม้า ถ้าหากทำได้แล้วควรตัดขนม้าปีละ ๑ ครั้ง ในการตัดขนทุกครั้งควรตัดนอกโรงม้าเพราะขนม้าอาจปลิวไป เมื่อม้าตัวอื่นๆ
หายใจเข้าไป จะทำให้อวัยวะหายใจของม้าพิการได้
๗.การตัดแผงคอ ผมหน้า และซอยหาง ๗.๑ การตัดแผงคอของม้านั้น โดยทั่วไปดูว่าม้าตัวนั้นมีแผงคอสวยหรือไม่ เจ้าของม้าบางคนไม่นิยมไว้แผงคอม้า
อาจตัดออกก็ได้ แต่ส่วนใหญ่นิยมให้แผงคอยาวไว้ประมาณครึ่งหนึ่งของความกว้างของคอม้า และใช้วิธีการดึงขนให้บางลง
๗.๒ การตัดผมหน้า โดยธรรมดาทั่วไป ผมหน้านั้นป้องกันแดดส่องกระหม่อมและตา แต่ถ้าหากว่าผมหน้ายาวและหนาเกินไป ก็อาจตัดและซอยออกได้บ้าง เพื่อความสวยงาม และไม่ให้ผมหน้าเข้าตาม้าตลอดเวลา ซึ่งอาจทำให้ตาม้าอักเสบและเจ็บได้
๗.๓ การซอยหาง ขนหางม้ามีไว้สำหรับไล่แมลง แต่ถ้าหากว่ายาวเกินไปและหนา ก็อาจตัดและซอยออกเพื่อความสวย
งามก็ได้ แต่ไม่ควรให้สั้นกว่าข้อน่องแหลม
๗.๔ นอกจากนี้แล้วขนที่ควรตัด ได้แก่ เคราใต้คางม้า ขนที่ใต้ข้อน่องแหลม ไรกีบควรตกแต่งให้สวยงาม
๘.การตอกเกือก เกือกม้าสำหรับม้าแข่งสำคัญมาก ไม่ว่าจะแข่งทางราบหรือแข่งกระโดด คล้ายๆกับนักวิ่งที่ใส่รองเท้า
ตะปูกับนักวิ่งเท้าเปล่า รองเท้าจะทำให้การเกาะจับพื้นดินดีขึ้น ไม่ลื่น ในการตอกเกือกม้านี้ต้องระวังเป็นพิเศษ ก่อนตอกดูการเดิน หลังการตอกก็ต้องดูการเดินของม้า ดูแนวตะปูเกือกสนิทหรือไม่ เอียงหรือตะแคงหรือไม่ ความสูงเท่า
กันหรือไม่ นอกจากนี้แล้วจะต้องดูให้ปลายตะปูพับเรียบร้อยเป็นแนวเดียวกัน
๙.การบำรุงกีบม้า การบำรุงกีบม้าเป็นสิ่งสำคัญมาก ถึงแม้ว่าม้าบางตัวกีบจะแข็ง แต่ผู้เลี้ยงบำรุงมักจะไม่เข้าใจ
เรื่องการบำรุงรักษากีบ ฉะนั้นกีบม้าจึงเสียบ่อยๆ วิธีบำรุงกีบม้าให้ปฏิบัติดังนี้ คือ
๙.๑ เมื่อกลับจากซ้อมหรือแข่งแล้วต้องแคะเอาดิน โคลน เศษหิน ฯลฯ ที่ติดอยู่ในกีบออกให้หมด
๙.๒ การล้างกีบ ถ้าใช้น้ำอุ่นได้ยิ่งดี ถ้าใช้น้ำเย็นไม่ควรล้างเวลาที่ม้ากลับจากซ้อมหรือแข่งใหม่ๆ ควรรอให้ม้าพักประมาณ ๕ นาที ก่อนจึงล้างกีบ
๙.๓ การที่จะให้ม้ากีบนุ่ม เหนียว ต้องให้ม้าได้ออกกำลังกายทุกวันและวิ่งในที่นุ่ม
๙.๔ ห้ามขี่ม้าในที่แข็ง เช่น บนถนน ไม่ควรวิ่งเร็วเกินไป และไม่ควรผ่านพื้นที่ ที่มีก้อนหินโตๆ
๙.๕ ห้ามใช้สิ่งหนึ่งสิ่งใด เช่น ตะไบ กระดาษทราย ขัดถูที่ประทุน กีบ หรือพื้นที่กีบม้าเพราะจะทำให้กีบเสีย และทำให้กีบแห้งแตกร้าว แต่การใส่เกือกก็ตัดแต่งได้เล็กน้อย
๙.๖ ม้าไม่ควรยืนบนพื้นแข็ง เช่น กระดาน พื้นซีเมนต็ นานๆ โดยไม่มีสิ่งปูรอง เช่น ฟาง หญ้า แกลบ หรือเปลือกไม้ เป็นต้น
๙.๗ ถ้าม้ากีบแห้ง ควรทำให้กีบม้าอ่อน โดยใช้ดินเหนียวพอก หรือเอาผ้าชุบน้ำพัน หรือให้ม้ายืนในที่แฉะ เช่นในโคลนที่ไม่สกปรก
๙.๘ ไม่ควรเอาน้ำมัน อย่างใดอย่างหนึ่งที่เป็นพิษร้อนหรือยางไม้ทา
๙.๙ ต้องคอยระวังเปลี่ยนเกือกม้าให้เรียบร้อย ตามกำหนดอายุการใช้งานของเกือก หรือถ้าตะปูหลุดหลวม หรือคลอน ก็ให้จัดการแก้ไขทันที
ไม่มีความคิดเห็น:
แสดงความคิดเห็น